Feestdagen, pretverlof en verplichte vrije dagen

Op welke feestdagen hebben werknemers wettelijk recht op een vrije dag? En moet je die vrije feestdag verplicht uitbetalen? Alles over feestdagen, pretverlof en verplichte vrije dagen.

Alles wat je als werkgever moet weten over feestdagen en verplichte vrije dagen ontdek je aan de hand van onderstaande vragen:

1. Op welke feestdagen ben ik wettelijk verplicht werknemers vrij te geven?
2. Wat zijn de meest gangbare verplichte vrije feestdagen?
3. Moet je als werkgever loon betalen over erkende feestdagen?
4. Moet ik werknemers toeslag op loon geven als ze op feestdagen werken?
5. Moet je als werkgever op Bevrijdingsdag 5 mei het loon doorbetalen?
6. Mag ik verplichte vrije dagen aanwijzen?
7. Mag ik werknemers verplichten een vrije dag in te leveren voor een verplicht ingestelde feestdag?
8. Ben ik verplicht mijn werknemers uit te betalen op een verplichte vrije dag?
9. Mag ik een verplichte vrije dag intrekken?
10. Hoe werkt een pretverlofdag?

Op welke feestdagen ben ik wettelijk verplicht werknemers vrij te geven?

De overheid heeft geen enkele feestdag in het jaar als verplichte vrije dag opgesteld. Echter, in de CAO’s en / of arbeidsovereenkomsten zijn hier wel afspraken over gemaakt. Je moet dus goed kijken naar de cao waar jouw personeel onder valt, om te zien op welke feestdagen jouw personeel recht heeft op een vrije dag of op een toeslag als ze toch moeten werken.
Let op: de Commissie Gelijke Behandeling (CGB) heeft onlangs geoordeeld dat deeltijders naar verhouding evenveel uren vrij moet krijgen als een voltijder. Hoewel de uitspraak van het CGB niet juridisch bindend is, neemt een rechter deze uitspraak wel vaak over. Dat kan dus problemen geven wanneer de feestdagen onevenredig vaak vallen op de vrije dag van de deeltijder.

Wat zijn de meest gangbare verplichte vrije feestdagen?

Ben je niet aangesloten bij een cao? Dan kun je zelf bepalen op welke dagen je jouw werknemers verplicht vrij geeft. De meest gangbare feestdagen om het personeel vrijaf te geven, zijn:

• Nieuwjaarsdag
• Koninginnedag
• Bevrijdingsdag (eventueel alleen de lustrumjaren)
• Goede vrijdag (in ieder geval na 18 uur)
• Tweede Paasdag
• Hemelvaartsdag
• Tweede Pinksterdag
• Eerste Kerstdag
• Tweede Kerstdag

Moet je als werkgever loon betalen over erkende feestdagen?

Ja, als algemeen erkende feestdagen op dagen vallen dat een werknemer normaalgesproken werkt, dan moet het loon worden doorbetaald. In principe mag je voor een feestdag ook geen vakantiedag in rekening brengen, behalve wanneer hierover afspraken zijn gemaakt in de cao of de arbeidsvoorwaarden.

Moet ik werknemers toeslag op loon geven als ze op feestdagen werken?

Dat is niet verplicht. In de meeste cao’s is echter wel geregeld dat werknemers die op een volgens de cao verplichte vrije dag moeten werken, recht hebben op een toeslag of op compensatie in tijd. Ben je niet aangesloten bij een cao? Dan gelden de afspraken zoals ze in de arbeidsvoorwaarden zijn opgenomen. In principe ben je niet verplicht een toeslag of compensatie in tijd te geven als een werknemer op feestdag moet werken.

Moet je als werkgever op Bevrijdingsdag 5 mei – nationale feestdag – het loon doorbetalen?

5 mei is aangewezen als nationale feestdag. Werkgevers hebben echter geen verplichting werknemers vrij te geven op 5 mei, tenzij dit in de cao is geregeld. Wordt de werknemer vrijgesteld van zijn werkzaamheden, dan moet het loon worden doorbetaald.

Mag ik verplichte vrije dagen aanwijzen waarop al mijn werknemers een vakantiedag op moeten nemen?

Als werkgever mag je dagen aanwijzen waarop je werknemer verplicht een vakantiedag moet opnemen. Voorwaarde is wel dat de verplichte vrije dag staat opgenomen in de arbeidsovereenkomst of cao. Deze verplichte vrije dag gaat in principe af van het vakantiedagensaldo van de werknemer. Je kunt er als werkgever echter ook voor kiezen om hiervoor een extra vrije dag of pretverlofdag toe te kennen.

Mag ik werknemers verplichten een vrije dag in te leveren voor een – door het bedrijf – verplicht ingestelde feestdag?

Ja, als werkgever mag je – wanneer dat in de arbeidsovereenkomst of in de cao is geregeld – eenzijdig dagen bepalen waarop vakantiedagen als verplichte feestdagen of vrije dagen genoten moeten worden. Deze vrije dag mag een wettelijke of een bovenwettelijke vakantiedag zijn.

Ben ik verplicht mijn werknemers uit te betalen op een verplichte vrije dag?

Wanneer je een dag aanwijst waarop alle werknemers verplicht vrij zijn, moet je hierover loon betalen. Het opleggen van een verplichte vrije dag waarover geen loon wordt betaald is niet toegestaan, tenzij de werknemer daarmee akkoord gaat. Het is redelijk dat het niet verrichten van arbeid op een verplichte vrije dag voor rekening van de werkgever komt en dat het loon 100 % betaald moet worden.

Mag ik als werkgever een verplichte vrije dag intrekken, nadat ik mijn personeel jarenlang op deze feestdag heb vrijgegeven?

Ja, als het in de arbeidsovereenkomst of bij cao is geregeld, mag je eenzijdig dagen bepalen waarop vakantie genoten moet worden. Deze vrije dag wordt van het vakantiedagensaldo afgetrokken. Andersom mag je als werkgever ook besluiten deze vrije dag te schrappen, waarbij de dag weer wordt toegevoegd aan het aantal vakantiedagen van de werknemer.

Is de verplichte vrije dag geen vakantiedag maar een extra vrije dag of pretverlofdag, dan kun je daar als werkgever ook mee stoppen. De extra vrije dag of pretverlofdag zal niet snel als verworven recht worden gezien.
Ter verduidelijking: stel je hebt tien jaar lang de dag na Hemelvaart als verplichte vrije dag aangewezen. Dan mag je besluiten om het bedrijf komend jaar wel open te gooien op die vrijdag en daarmee de verplichte vrije dag af te schaffen.

Hoe werkt een pretverlofdag?

Een pretverlofdag is een vrije dag die buiten de regeling van feestdagen en vakantiedagen valt. Een pretverlofdag kun je bijvoorbeeld toekennen aan je werknemers als je bedrijf zoveel jaar bestaat of iedere vrijdag naar Hemelvaart. Een pretverlofdag heeft als voordeel dat wanneer je deze intrekt je daar geen extra vakantiedag in de plaats hoeft te geven. Bij een verplichte vrije dag die afgetrokken wordt van het totaal aantal vakantiedagen is dat wel het geval.

Met medewerking van Mark Uilhoorn, eigenaar en advocaat bij Uilhoorn & Fritse advocaten, onder meer gespecialiseerd in MKB Ondernemingsrecht en Arbeidsrecht/Ontslagrecht.